happy

Τι διαφορετικό κάνουν οι ευτυχισμένοι άνθρωποι;

Το μυστικό της ευτυχίας είναι μια υπόθεση η σημασία της οποίας όλο και αυξάνεται στη σύγχρονη εποχή.

 

Σε μία μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε περισσότερους από 10.000 ανθρώπους από 48 χώρες, δύο ψυχολόγοι από τα Πανεπιστήμια του Ιλινόι και της Βιρτζίνια ανακάλυψαν ότι άνθρωποι από κάθε γωνιά της γης θεωρούσαν την ευτυχία πιο σημαντική από άλλες επιθυμητές προσωπικές καταστάσεις, όπως το να έχει νόημα η ζωής τους, να γίνουν πλούσιοι ή να κερδίσουν μια θέση στον παράδεισο.
Οι περισσότεροι αποδέχονται ότι η πραγματική ευτυχία είναι κάτι παραπάνω από έναν κυκεώνα έντονα θετικών συναισθημάτων – μάλλον περιγράφεται καλύτερα ως αίσθηση «γαλήνης» ή «ικανοποίησης». Όπως και να ορίζεται, η ευτυχία έχει εν μέρει συναισθηματική βάση, διαφορετική για κάθε άνθρωπο, αλλά οι καθημερινές συνήθειες και επιλογές μπορεί να αυξήσουν την αίσθηση ευημερίας. Η ευτυχία είναι ψυχική κατάσταση και άρα μπορεί να είναι εκούσια και στρατηγική.

Τα πραγματικά οφέλη της τόλμης
Όταν το άγχος είναι μια ευνοϊκή κατάσταση

Οι πραγματικά ευτυχισμένοι άνθρωποι φαίνεται να κατανοούν βαθιά το γεγονός ότι η διαρκής ευτυχίας δεν έχει να κάνει μόνο με ό,τι σου αρέσει. Απαιτεί επίσης εξέλιξη και μια κλίση προς την περιπέτεια, πέρα από ό,τι σε κάνει να νιώθεις άνετα. Με απλά λόγια, οι ευτυχισμένοι άνθρωποι είναι περίεργοι. Σε μία μελέτη του 2007 του Πανεπιστημίου του Κολοράντο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν οι συμμετέχοντες κατέγραφαν τις καθημερινές δραστηριότητές τους καθώς και το πόσο καλά ένιωθαν, αυτοί που ήταν πιο περίεργοι, ένιωθαν επίσης και μεγαλύτερη ικανοποίηση για τη ζωή τους – και καταπιάνονταν με περισσότερες δραστηριότητες που προωθούν την ευτυχία, όπως το να εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους σε ένα συνάδελφο ή να κάνουν εθελοντισμό.
Όμως η περιέργεια είναι κατά βάση μια αγχώδης κατάσταση. Έχει να κάνει με την εξερεύνηση – συχνά με τίμημα τη στιγμιαία ευτυχία. Οι περίεργοι άνθρωποι αποδέχονται γενικώς την άποψη ότι ενώ το να νιώθεις αμήχανα ή ευάλωτα δεν είναι εύκολο μονοπάτι, είναι όμως ο πιο γρήγορος δρόμος για να γίνεις πιο δυνατός και σοφός. Υπάρχουν, φυσικά, πολλά παραδείγματα στη ζωή όπου ο καλύτερος τρόπος να αυξήσεις την ικανοποίησή σου είναι να κάνεις απλώς ό,τι σε κάνει να νιώθεις καλά. Αλλά πού και πού αξίζει να αναζητάς μια εμπειρία που είναι καινούργια, πολύπλοκη, αβέβαιη, ακόμα και άβολη. Οι ευτυχισμένοι άνθρωποι προτιμούν και τα δύο, ώστε να επωφελούνται, σε διαφορετικές στιγμές, από κάθε περίσταση στη ζωή.

Αδιαφορία προς τις μεταβολές της ζωής
Το όφελος του να κοιτάς το δάσος και όχι το δάχτυλο

Μια κλασική επίκριση προς τους ευτυχισμένους ανθρώπους είναι ότι δεν είναι ρεαλιστές – ζουν τη ζωή τους χωρίς συνείδηση των δεινών του κόσμου. Οι ικανοποιημένοι άνθρωποι είναι λιγότερο πιθανό να είναι αναλυτικοί και να προσέχουν τη λεπτομέρεια. Φυσικά, το να κοιτάς τα μικρά πράγματα μπορεί να είναι χρήσιμο στον περίπλοκο κοινωνικό κόσμο που ζούμε – και συνήθως το κάνουμε οι λιγότεροι αισιόδοξοι. Μάλιστα, ο ψυχολόγος Paul Andrews από το Πανεπιστήμιο Virginia Commonwealth υποστηρίζει ότι η κατάθλιψη συνήθως συνάδει με την προσαρμογή. Οι άνθρωποι με κατάθλιψη είναι πιο πιθανό να σκέφτονται και να επεξεργάζονται τις εμπειρίες τους και άρα να αποκτούν επίγνωση του εαυτού τους, έστω και με συναισθηματικό κόστος. Λίγη προσοχή στη λεπτομέρεια προωθεί την πιο ρεαλιστική αποτίμηση του κοινωνικού κόσμου.
Ωστόσο, η μεγάλη προσοχή στη λεπτομέρεια μπορεί να παρεμποδίσει τις καθημερινές λειτουργίες, όπως αποδεικνύει έρευνα της ψυχολόγου Kate Harkness από το Πανεπιστήμιο Queen’s, η οποία διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι με μελαγχολική διάθεση πρόσεχαν περισσότερο τις ασήμαντες αλλαγές στις εκφράσεις του προσώπου. Εντωμεταξύ, οι ευτυχισμένοι άνθρωποι τείνουν να παραβλέπουν τέτοιες μεταβολές – ένα σαρκαστικό χαμόγελο, μια στιγμιαία έκφραση ενόχλησης. Οι πιο ευτυχισμένοι έχουν μια φυσική συναισθηματική προστασία ενάντια στην έντονη βαρυτική έλξη των μικρών λεπτομερειών.
Ομοίως, οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι έχουν μια επιπόλαιη διάθεση προς την απόδοσή τους. Με άλλα λόγια, έχουν την τάση να αποδίδουν λιγότερο από τους σχετικά ευτυχισμένους ανθρώπους σε θέματα όπως οι βαθμοί στις σπουδές, η παρακολούθηση μαθημάτων ή ο μισθός στη δουλειά. Εν ολίγοις, δεν έχουν τόσο μεγάλη συνείδηση της απόδοσής τους – το να θυσιάσουν ένα μέρος των κατορθωμάτων τούς φαίνεται μικρό αντίτιμο μπροστά στο να μη χρειάζεται να αγχώνονται για τα μικρά πράγματα.
Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να έχουμε μια στάση «ό,τι βρέξει ας κατεβάσει» προς όλες τις ευθύνες μας. Η προσοχή στη λεπτομέρεια είναι χρήσιμη. Αλλά η υπερβολική εμμονή στα ασήμαντα πράγματα μπορεί να μας εξαντλεί και να μας παραλύει. Οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι αποδέχονται (αισιόδοξα) ότι η προσπάθεια για τελειότητα –όπως και η τέλεια αλληεπίδραση με τους πάντες όλη την ώρα- είναι χαμένο παιχνίδι.

Η έλλειψη ζήλιας προς τους φίλους
Κερδίζουμε από την ευτυχία των άλλων

Το έχουμε ακούσει χιλιάδες φορές: ο καλός φίλος στην ανάγκη φαίνεται. Σε μια πρόσφατη δημοσκόπηση, ο μεγαλύτερος παράγοντας ευτυχίας στη δουλειά ήταν το αν υπήρχε κάποιος στενός φίλος που να μπορούσαν οι συμμετέχοντες να καλέσουν για υποστήριξη. Συχνά υποθέτουμε, εξάλλου, ότι καλός φίλος είναι αυτός που μας βγάζει για ποτό και μας παρηγορεί όταν χάσουμε την προαγωγή που περιμένουμε ή μας γυρίζει σπίτι όταν γίνουμε τύφλα από το αλκοόλ.
Ωστόσο, μια νέα έρευνα αποκαλύπτει μια διαφορετική άποψη για τη φιλία: οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι είναι αυτοί που είναι παρόντες όταν τα πράγματα πηγαίνουν καλά για τους άλλους – και οι επιτυχίες των οποίων αποτελούν συχνά αφορμή εορτασμού από τους φίλους τους, αντίστοιχα.
Όπως ακριβώς νιώθουμε πιο ευτυχισμένοι όταν ξοδεύουμε χρήματα σε δώρα ή φιλανθρωπικούς σκοπούς αντί για τον εαυτό μας, έτσι νιώθουμε πιο ευτυχισμένοι όταν αφιερώνουμε χρόνο για ν’ ακούσουμε τα επιτεύγματα των φίλων μας. Έτσι, ενώ είναι ευγενικό να στείλεις λουλούδια στη φίλη σου όταν είναι στο νοσοκομείο, θα πάρετε και οι δύο μεγαλύτερη ικανοποίηση αν της στείλεις λουλούδια όταν αποφοιτήσει ή αρραβωνιαστεί.

Καιρός για κάθε συναίσθημα
Η θετική πλευρά των αρνητικών αισθημάτων

Οι πιο υγιείς ψυχολογικά άνθρωποι κατανοούν τη σημασία του να αφήνουν κάποια πράγματα να περνάνε στο… ντούκου, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι αρνούνται τα δικά τους συναισθήματα ή ότι κρύβουν συνεχώς τα προβλήματα κάτω απ’ το χαλί. Αντιθέτως, έχουν μια έμφυτη κατανόηση ότι τα συναισθήματα λειτουργούν ως τροφοδότηση – ένα εσωτερικό ραντάρ που παρέχει πληροφορίες για το τι συμβαίνει (και τι πρόκειται να συμβεί) στον κοινωνικό κόσμο μας.
Οι ευτυχισμένοι άνθρωποι δεν κρύβον τα αρνητικά αισθήματα. Αναγνωρίζουν ότι η ζωή είναι γεμάτη απογοητεύσεις και τις αντιμετωπίζουν κατά μέτωπο, χρησιμοποιώντας συχνά τα αισθήματα θυμούν για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους ή τα αισθήματα ενοχής ως κίνητρο για να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους. Αυτή η γρήγορη διανοητική μεταστροφή ανάμεσα στην απόλαυση και τον πόνο, η ικανότητα δηλαδή να προσαρμόζεις της συμπεριφορά σου στις απαιτήσεις κάθε κατάστασης, είναι γνωστή ως ψυχολογική ευελιξία.
Οι ευκαιρίες για ευέλικτη αντίδραση βρίσκονται παντού. Η ικανότητα να αντέχεις τη δυσφορία που προέρχται από την αλλαγή νοοτροπίας, ανάλογα με το τι κάνεις και ποιον έχεις απέναντί σου, σου επιτρέπει να πάρεις τα βέλτιστα αποτελέσματα σε κάθε κατάσταση. Όπως και η προπόνηση για το μαραθώνιο, η εκμάθηση της ικανότητας της συναισθηματικής δυσφορίας γίνεται βήμα-βήμα. Με τον καιρό, η ικανότητά του να αντέχεις τα καθημερινά αρνητικά συναισθήματα θα επεκταθεί.

Η εξισορρόπηση της ευημερίας
Απόλαυση και σκοπός πάνε χέρι-χέρι

Όλοι συμφωνούν: μια ζωή γεμάτη νόημα αλλά κενή από απολαύσεις δεν είναι ωραία ζωή. Ωστόσο, οι άνθρωποι που είναι πιο ευτυχισμένοι συνολικά έχουν την τάση να δείχνουν ανωτερότητα θυσιάζοντας τις βραχυπρόθεσμες απολαύσεις όταν υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να προχωρήσουν προς ό,τι ελπίζουν να γίνουν στη ζωή τους. Αν θέλεις να δεις πώς είναι η συναισθηματική στάση ενός ευτυχισμένου ανθρώπου, φαντάσου τον με το ένα πόδι στο παρόν, με ενσυνείδητη εκτίμηση γι’ αυτά που έχεις, και το άλλο πόδι προς το μέλλον, σε πράγματα που φέρνουν νόημα στη ζωή του και δεν έχει ανακαλύψει ακόμα.
Κανένας δεν υποστηρίζει ότι το να βρεις ένα σκοπό είναι εύκολο, αλλά μπορεί να σε βοηθήσει το να σκεφτείς ποιες δραστηριότητες θεωρείς ότι σε ανταμείβουν και σου δίνουν νόημα, σε τι είσαι καλή και δέχεται αναγνώριση, τι είσαι διατεθειμένη να εγκαταλείψεις και για ποια πράγματα θα ήθελες να έχεις περισσότερο χρόνο. Φρόντισε όμως οι απαντήσεις σου να είναι ειλικρινείς – το να λες ψέματα στον εαυτό σου είναι ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στο να βρεις ένα σκοπό. Οι ευτυχισμένοι άνθρωποι έχουν την τάση να είναι ειλικρινείς ως προς τι τους ενεργοποιεί και τι όχι – και μαζί με το να βρίσκουν χρόνο καθημερινά για τις μικρές απολαύσεις της ζωής, μπορούν επίσης να καταπιάνονται με πράγματα για τα οποία ενδιαφέρονται, ώστε να έχουν μια ζωή γεμάτη σκοπό και ικανοποίηση.

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ